Een schim die ’s avonds langs de schutting rent, een omgewoelde plek in de border of een hol naast het tuinhuisje. Veel Leidenaren ontdekken in oktober en november dat ze bezoek hebben van een rat. Dat is geen toeval: in de herfst gaan ratten actief op zoek naar voedsel en een beschutte plek voor de koude maanden.
De vraag is dan vooral: waarom juist mijn tuin? Het antwoord ligt meestal dichter bij huis dan u denkt.
Twee soorten Leiden, twee soorten tuinen
In de oude stad wonen mensen in smalle huizen aan de grachten, in hofjes en in studentenhuizen met een piepkleine binnenplaats. Daar staan vaak kliko’s, fietsen en oude spullen dicht op elkaar. Grachten en eeuwenoude riolen geven ratten een makkelijke route van het ene pand naar het andere.
Buiten de singels ligt een ander Leiden. De Merenwijk en Stevenshof hebben rijwoningen en flats met veel vijvers en plantsoenen eromheen. Daar hebben veel mensen een echte tuin, vaak met een schuur, een vijver of een sloot in de buurt. Ook in Leiden-Noord en de Tuinstadwijk zijn de achtertuinen een aantrekkelijk jachtgebied.
De grootste lokkers op een rij
Wat een rat in een tuin zoekt, valt in drie categorieën uiteen: iets te eten, iets te drinken en een plek om zich te verstoppen. Naarmate uw tuin meer van dat rijtje afvinkt, hoe groter de kans dat hij blijft.
- Eten: gevallen vogelzaad, brood voor de eenden, etensresten op de composthoop, voer voor kippen of konijnen en fruit dat onder de boom ligt te rotten.
- Water: een vijver, een open regenton, een lekkende buitenkraan of de sloot achter de tuin.
- Schuilplaats: een stapel hout, oude tegels tegen de schuur, een overwoekerde hoek met klimop of een ruimte onder een vlonder.
Vooral de combinatie van vogelvoer en een vlonder of houtstapel is in veel tuinen de oorzaak. De rat eet het gemorste zaad en heeft een paar meter verderop een droge plek om te slapen.
Zo ziet u dat er een rat woont
Ratten houden zich overdag meestal verborgen. Kijk daarom naar de sporen die ze achterlaten. Ronde gaten in de bodem met de doorsnede van een theekopje verraden vaak een rattenhol, zeker als er verse aarde voor ligt. Langs schuttingen en muren ziet u soms een smal, platgelopen spoor.
Leg eventueel een tegel of plank op een plek waar u een looppad vermoedt, en kijk na een paar dagen of de aarde eronder is omgewoeld. Ratten zoeken graag zulke beschutte hoekjes op. Zo krijgt u zonder veel moeite een beeld van de plekken die ze gebruiken.
Ook uitwerpselen helpen. Rattenkeutels hebben ongeveer de vorm en de grootte van een flinke rozijn. Vindt u ze bij de schuurdeur of naast de composthoop, dan is het raak.
Uw tuin rattenproof maken
Begin bij het eten. Gebruik een voederplank met opvangbak, of hang alleen vetbollen in een kooitje op. Gooi geen brood in de tuin of de gracht. Leg op de compost alleen groente- en tuinafval, en zet de compost bij voorkeur in een dichte ton die op een stuk fijnmazig draad staat.
Pak daarna de schuilplekken aan. Ruim rommelhoeken op en zet hout op een verhoging met lucht eronder. Snoei klimop en woekerende struiken onderaan iets terug, zodat er minder dekking is. Dicht kieren onder de schuur af met gaas of een betonnen rand.
Ga niet zelf met gif strooien of klemmen zetten. Huisdieren, kinderen en wilde dieren als egels lopen dan gevaar. Ratten zijn bovendien wantrouwig, waardoor zelf bestrijden vaak niet werkt.
Als de rat niet vertrekt
Blijft de rat terugkomen ondanks het opruimen, of ziet u er meerdere tegelijk? Dan heeft u waarschijnlijk te maken met een nest. Neem dan contact op met een bedrijf voor ongediertebestrijding Leiden, waar gecertificeerde bestrijders de looproutes en nestplaats opsporen. Bij spoed zijn ze binnen 30 minuten ter plaatse.
Gaat het om ratten in een plantsoen, langs de singel of bij de ondergrondse containers, dan is de gemeente Leiden aan zet. Een melding daar helpt ook de buren. Achtergrond over hoe ratten leven en zich verspreiden staat bij het Kennis- en Adviescentrum Dierplagen (KAD).
Een opgeruimde tuin is voor een rat simpelweg niet interessant. Spreek dat ook af met de buren in Roomburg, De Kooi of de Professorenwijk, zodat het hele blok deze herfst rattenvrij blijft.
