Bang voor de boor: wat doe je als je kind niet meer naar de tandarts wil?

Voor de meeste Leidse kinderen is de halfjaarlijkse tandartscontrole een routineklus tussen school en voetbaltraining door. Maar in sommige gezinnen groeit het uit tot een drama dat dagen van tevoren al begint. Buikpijn op de ochtend van de afspraak, huilbuien in de wachtkamer, een mond die niet opengaat. Tandartsangst bij kinderen komt vaker voor dan je denkt, en de manier waarop ouders ermee omgaan bepaalt voor een groot deel of het overgaat of juist erger wordt.

Waar komt die angst vandaan?

Soms is de oorzaak duidelijk: een pijnlijke behandeling, een keer flink geschrokken, een tandarts die weinig geduld had. Maar minstens zo vaak ontstaat de angst zonder dat er ooit iets vervelends is gebeurd. Kinderen pikken feilloos op hoe volwassenen over de tandarts praten. Een opa die grapt over de tang, een moeder die zelf gespannen in de stoel zit, een verhaal op het schoolplein over een prik. Voor een kind met veel fantasie is dat genoeg om een monster van de tandarts te maken.

Belangrijk om te weten: angst wegwuiven werkt niet. Zinnen als “stel je niet aan” of “het doet echt geen pijn hoor” maken het meestal erger, omdat het kind zich niet serieus genomen voelt én het woord pijn nu ineens op tafel ligt. Beter is het om de angst te erkennen en tegelijk vertrouwen uit te stralen: spannend mag het zijn, en toch gaan we, want de tandarts helpt je tanden sterk te houden.

Kies een praktijk die past bij je kind

Niet elke tandarts is even goed in het omgaan met angstige kinderen, en dat is niemand kwalijk te nemen. In een volle agenda met volwassen patiënten is er simpelweg weinig ruimte om een half uur te besteden aan een zesjarige die eerst de stoel wil verkennen. Er bestaan echter praktijken waar dat juist de kern van het werk is. Een gespecialiseerde tandarts voor kinderen werkt volgens een opbouwende methode: eerst kijken, dan voelen, dan pas doen. Elke stap wordt aangekondigd en uitgelegd in taal die het kind begrijpt, en er gebeurt nooit iets onverwachts.

Voor Leidse gezinnen betekent dat soms iets verder reizen, bijvoorbeeld richting Den Haag waar zulke gespecialiseerde praktijken zitten. Met de trein of via de A44 ben je er vanuit Leiden binnen een half uur. Voor een kind dat door een paar goede ervaringen zijn angst kwijtraakt, is dat een kleine moeite. Wie zich verder wil inlezen in hoe zo’n praktijk angst voor de tandarts aanpakt, vindt daarover uitgebreide informatie, van wenafspraken tot behandelingen onder lichte verdoving voor de zwaardere gevallen.

Wat je thuis kunt doen

Ook buiten de praktijk valt er veel te winnen. Lees samen een prentenboek over de tandarts, er zijn er tientallen, van Nijntje tot Anna. Speel tandartsje met een knuffel als patiënt, waarbij het kind zelf de tandarts mag zijn. Plan afspraken op een rustig moment, niet vlak na school als de emmer al vol zit. En misschien wel het belangrijkste: beloon dapper gedrag, niet de uitkomst. Een kind dat de mond heeft opengedaan terwijl het doodeng was, verdient een compliment, ook als de controle daarna alsnog niet helemaal lukte.

Vermijd tot slot de klassieke valkuil van het omkopen met snoep na afloop. Behalve dat het tegenstrijdig is, leert het kind dat het bezoek blijkbaar zo erg is dat er een beloning tegenover moet staan. Een stickertje, een spelletje kiezen of samen iets leuks doen werkt net zo goed.

Tandartsangst die op jonge leeftijd wordt doorbroken, komt zelden terug. Andersom geldt helaas hetzelfde: kinderen die jarenlang met angst blijven rondlopen, worden vaak volwassenen die de tandarts mijden, met alle gevolgen van dien. Grijp dus in zodra je het signaleert. Je kind zal je er later dankbaar voor zijn, ook al voelt het nu misschien niet zo.